CN, 11 / 2017 9:20 sáng | du

Đề bài: Soạn bài Người lái đò Sông Đà của Nguyễn Tuân

TIỂU DẪN

  • Người lái đò sông Đà là tùy bút được in trong tập Sông đà được Nguyễn Tuân viết năm 1960.
  • Sông Đà là thành quả nghệ thuật đẹp đẽ mà Nguyễn Tuân đã thu hoạch được trong chuyến đi gian khổ và hào hứng tới miền Tây Bắc rộng lớn, xa xôi.
  • Người lái đò sông Đà cho ta nhận ra diện mạo của một nhà văn Nguyễn Tuân mới mẻ, khát khao được hòa nhịp với đất nước và cuộc đời, không giống với Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám, con người chỉ muốn xê dịch cho khuây cảm giác “thiếu quê hương”.
  • Người lái đò sông Đà tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân : uyên bác, tài hoa, không quản nhọc nhằn để cố gắng khai thác kho cảm giác và liên tưởng phong phú, bộn bề, nhằm tìm cho ra những chữ nghĩa xác đáng nhất, có khả năng làm lay động người đọc nhiều nhất.
Người lái đò sông Đà
Người lái đò sông Đà

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Câu 1.

Nguyễn Tuân đã quan sát rất công phu và tìm hiểu kĩ càng khi về về sông Đà và người lái đò sông Đà. Điều đó được thể hiện qua những chi tiết :

  • Về hình ảnh sông Đà :

+ Nguyễn Tuân hiểu được đặc tính của từng khúc sông : Có khúc dữ tợn, hiểm độc, có khúc lại hiền hòa, dịu êm như một áng tóc trữ tình, ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc.

+ Nguyễn Tuân đã liên tiếp sử dụng một loạt những hình ảnh độc đáo để miêu tả về con sông Đà.

+ Ông ghi nhớ sự kiện lịch sử của sông Đà gắn với thực dân Pháp. Chúng từng gọi sông Đà là sông Đen.

+ Hình ảnh cái xoáy nước hiện lên rất hùng vĩ dưới ngòi bút của Nguyễn Tuân. Nó như một cái giếng sâu mà thành được xây bằng nước.

+ Khi miêu tả về thác nước, Nguyễn Tuân đã gắn cho mỗi hòn đá một sắc thái biểu cảm dữ tợn khác nhau khác nhau để thể hiện rõ sự hiểm trở của nơi này.

  • Về hình ảnh người lái đò sông Đà :

+ Nguyễn Tuân ghi lại rất chi tiết về hình ảnh người lái đò sông Đà qua quá trình vượt thác.

+ Người lái đò phải trải qua ba trận chiến, mỗi trận mỗi lúc càng nguy hiểm. Trong khi cửa tử nhiều hơn thì cửa sinh lại ít đi.

+ Nhưng người lái đò luôn vững tay chèo và đã thuần thục những quy luật, những thế trận của con thác này. Vì vậy người lái đò luôn vượt qua được nó.

Như vậy, Nguyễn Tuân đã có sự quan sát rất công phu và tìm hiểu kĩ càng khi viết về sông Đà. Sông Đà và người lái đò sông Đà đều là hình tượng rất đẹp, rất hùng vĩ.

Câu 2.

Trong tùy bút, tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật để khắc họa được một cách ấn tượng hình ảnh của một con sông Đà hung bạo :

  • Biện pháp nghệ thuật so sánh :

+ Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu

+ Mặt ghềnh Hát Loong dài hàng cây số nước xô đá như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò sông Đà nào tóm được qua đây.

+ Quãng Tà Mường Vát phía dưới Sơn La, có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu

+ Tiếng thác nước như tiếng một đàn trâu rống lên giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa và rừng lửa cũng gầm thét cháy bùng bùng.

Loading...
  • Biện pháp nghệ thuật nhân hóa trong cuộc đấu quyết sinh quyết tử giữa thác nước và người lái đò sông Đà

+ Những hòn đá trên thác đã bày thạch trận đầy hiểm nguy

+ Nước thác reo hò, đá oai phong lẫm liệt

+ Mặt nước hò la vang dậy, ùa vào bẻ gãy cán chèo võ khí trên tay người lái đò

+ Hòn đá giận dữ, mặt tái xanh khi bị thua người lái đò

Như vậy, Nguyễn Tuân đã dùng nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc để miêu tả con sông Đà với vẻ dữ tợn, hung bạo.

Sông Đà
Sông Đà

Câu 3.

Khi chuyển sang biểu hiện sông Đà như một dòng chảy trữ tình, cách viết của nhà văn cũng đã thay đổi từ việc sử dụng những hình ảnh, từ ngữ mạnh mẽ sang những hình ảnh nhẹ nhàng, lãng mạn:

+ Con sông tuôn dài tuôn dài như áng tóc trữ tình ẩn hiện dưới mây trời Tây Bắc.

+ Mùa xuân, nước sông Đà xanh màu xanh ngọc bích rất đẹp

+ Mùa xuân, nước sông Đà lừ lừ chín đỏ.

+ Bờ sông Đà hoang dại như bờ tiền sử

+ Bờ sông Đà như nỗi niềm cổ tích xưa

Sông Đà lúc này hiền dịu đến mức lạ, khác hẳn với cảnh tượng thác nước hung bạo trước đó. Những từ ngữ và hình ảnh của Nguyễn Tuân cũng trở nên uyển chuyển, nhẹ nhàng như dòng sông Đà hiền hòa, quyến rũ.

Câu 4.

Hình tượng người lái đò trong cuộc chiến đấu với con sông hung dữ:

  • Hình ảnh người lái đò oai phong lẫm liệt, làm chủ thiên nhiên trong mọi hoàn cảnh.
  • Bước vào cuộc chiến không cân sức giữa người lái đò nhỏ bé với trận thạch bàn hiểm nguy của dòng sông, người lái đò vẫn luôn làm chủ mình, luôn khéo léo, thông minh vượt qua mọi trận địa của con thác như bầy trâu đang gầm rú lồng lộn.
  • Tất cả những cửa sinh cửa tử ở con thác ấy, người lái đò đều nắm trong lòng bàn tay. Dựa vào kinh nghiệm và ý chí chủ động của bản thân, người lái đò đã đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, vượt qua mọi cửa tử của dòng thác đá xô bồ, ác độc.
  • Những thằng đá tướng tưởng chừng như to lớn, như có thể nuốt chửng bao người nhưng lại không thể làm gì trước người lái đò thông minh, khéo léo. Chúng thất bại thảm hại, bộ mặt tiu nghỉu, xanh lè.

Như vậy, dưới con mắt của Nguyễn Tuân, thiên nhiên Tây Bắc quý như vàng, nhưng con người Tây Bắc mới thật xứng đáng là vàng mười của đất nước ta vì họ đã chế ngự được thiên nhiên, vượt qua những gì hiểm trở nhất từ thiên nhiên.

Câu 5.

Một số câu văn thể hiện rõ nhất nét tài hoa về bút pháp trong cách sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Tuân:

  • Cái thuyền xoay tít, những thước phim màu cũng quay tít, cái máy lia được contre-plongee lên một cái giếng mà thành giếng xây toàn bằng nước sông xanh ve một áng thủy tinh khối đúc dày, khối pha lê xanh như sắp vỡ tan ụp vào cả máy cả người qua phim cả người đang xem.
  • Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cũng gầm lên với đàn trâu da cháy bùng bùng.
  • Ông đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳng vào mình. Mặt nước hò la vang dậy quanh mình, ùa vào mà bẻ gãy cán chèo võ khí trên cánh tay mình. Sóng nước như thể quân liều mạng vào sát nách mà đá trái mà thúc gối vào bụng và hông thuyền. Có lúc chúng đội cả thuyền lên… Thế là hết thác.

Những đoạn văn trên cho thấy bút pháp của nhà văn rất tài tình, đặc sắc, giàu hình ảnh và thể hiện sự uyên bác, thấu hiểu.

Loading...
Bài viết cùng chuyên mục